Szanowni Państwo| Klinika Gastroenterologii |
 |
 |
 |
W latach 1994-2007 kierownikiem Kliniki był prof. dr hab. med. Eugeniusz Butruk. W działalności praktycznej, naukowej i dydaktycznej Kliniki dominuje nurt onkologiczny. Prowadzona jest także pełnoprofi lowa działalność gastroenterologiczna. Klinika pod względem funkcjonalnym jest ściśle związana z niektórymi Klinikami i Zakładami Centrum Onkologii. Szczególnie bliska współpraca łączy ją z Kliniką Nowotworów Górnego Odcinka Przewodu Pokarmowego, Kliniką Nowotworów Jelita Grubego, Zakładem Patologii oraz zakładami badań podstawowych. Współpraca ta stanowi silną i naturalną podstawę do prowadzenia wszechstronnej działalności w dziedzinie gastroenterologii onkologicznej. Szczególnie ważnym kierunkiem tej działalności stał się w ostatnich latach Program Badań Przesiewowych w Kierunku Raka Jelita Grubego. W 2006 r. na 42 łóżkach było ponad 3 100 hospitalizacji, udzielono ponad 13 000 porad ambulatoryjnych.
Najważniejsze kierunki działalności klinicznej
Badania przesiewowe w kierunku raka jelita grubego – program ogólnokrajowy, wieloośrodkowy. Klinika jest twórcą i koordynatorem krajowego programu przesiewowego w kierunku raka jelita grubego. Celem programu jest zmniejszenie zachorowalności i umieralności na te nowotwory. Leczenie polipów jelita grubego metodami endoskopowymi. Paliatywne leczenie raka przełyku i raka odbytnicy metodami endoskopowymi. Prowadzenie krajowego rejestru i nadzoru nad chorymi z przełykiem Barretta. Ocena stopnia zaawansowania raka przełyku, żołądka i trzustki na podstawie różnych metod obrazowania.
Diagnostyka zmian ogniskowych w wątrobie z zastosowaniem ultrasonografi i z kontrastem. Długoterminowa obserwacja chorych zakażonych wirusem hepatitis C pod kątem rozwoju pierwotnego raka wątroby. Paliatywne leczenie nowotworów dróg żółciowych metodami endoskopowymi. Terapia fotodynamiczna nowotworów przewodu pokarmowego. Niechirurgiczne (ablacyjne) leczenie pierwotnego
raka wątroby. Endoskopowe leczenie wczesnych raków przewodu pokarmowego. Kwalifi kacja chorych do przeszczepu wątroby. Rozpoznawanie i leczenie autoimmunologicznych chorób wątroby. Leczenie nieswoistych zapalnych chorób jelit. Diagnostyka chorób jelita cienkiego z zastosowaniem kapsułki endoskopowej i endoskopii dwubalonowej. Endoskopowe leczenie achalazji przełyku. Endoskopowe leczenie uchyłka Zenkera.
Najważniejsze kierunki badań naukowych
Ocena regulacyjnego znaczenia procesów fosforylacji w przekazywaniu sygnału w komórce prawidłowej i nowotworowej. Badania interakcji molekularnych między białkami Helicobacter pylori a białkami komórek nabłonkowych żołądka. Praca nad szczepionką przeciwko Helicobacter pylori – bakterią, która ma istotne znaczenie w rozwoju nowotworów żołądka. Eksperymentalne leczenie dużych gruczolaków jelita grubego metodami endoskopowymi. Terapia fotodynamiczna nowotworów przewodu pokarmowego. Ocena zapotrzebowania na transplantację wątroby w Polsce. Wykrywanie pierwotnego raka wątroby u chorych zakażonych wirusem hepatitis C. Badania genetyczne nad etiologią pierwotnej marskości żółciowej wątroby. Sonoelastografi a wątroby – ocena stopnia włóknienia w przewlekłych chorobach wątroby. Badanie genów HLA w autoimmunologicznych zapaleniach wątroby. Badanie cytokeratyn w przełyku Barretta. Badanie aktywności proliferacyjnej w polipach żołądka. Porównywanie metod paliatywnego leczenia raka przełyku. Ocena leków stosowanych w gastroenterologii.
Współpraca międzynarodowa
University of Washington (Seattle, USA) – współpraca w zakresie biologii molekularnej. National Medical Laser Centre (Londyn) – współpraca w zakresie terapii fotodynamicznej nowotworów przewodu pokarmowego. Max Planck Institut (Niemcy) – współpraca w zakresie biologii molekularnej nowotworów. Klinika Chorób Wewnętrznych Wydziału Medycznego Uniwersytetu w Insbruku. Uniwersytet Semmelweisa w Budapeszcie.
Podsumowanie najważniejszych osiągnięć
Zidentyfi kowanie płci męskiej jako czynnika ryzyka stanów przedrakowych jelita grubego (publikacja w New England Journal of Medicine w 2006 r. autorstwa J. Reguły i wsp.). Wprowadzenie technologii genomiki i proteomiki do badań nad molekularnymi mechanizmami chorób przewodu pokarmowego. Ustalenie roli białka K w sygnalizacji komórkowej. Wykrycie nowych immunogennych białek Helicobacter pylori.
Poznanie mechanizmów aktywacji kinaz białkowych w modelach zwierzęcych. Opracowanie zasad nieoperacyjnego (endoskopowego) leczenia dużych polipów jelita grubego. Zastosowanie terapii fotodynamicznej i „beamera” argonowego w leczeniu nowotworów przewodu pokarmowego. Ocena przydatności endosonografi i i tomografi i spiralnej w rozpoznawaniu kamicy przewodów żółciowych u chorych bez żółtaczki. Porównanie nowych metod paliatywnego leczenia raka przełyku.
Opracowanie modelu przeżycia dla chorych pierwotną żółciową marskością wątroby. Określenie zapotrzebowania na przeszczep wątroby w województwie mazowieckim. Opracowanie i wprowadzenie do praktyki klinicznej zasad kwalifi kacji i przygotowania chorych do przeszczepu wątroby.
Urządzenia diagnostyczno-terapeutyczne i badawcze
Zestaw wideoendoskopowy najnowszej generacji (Evis Exera), argonowy koagulator plazmowy, aparatura do litotrypsji wewnątrz dróg żółciowych (Lithognost), aparatura do terapii fotodynamicznej (Laser Coherent), echoendoskopy. PracowniaBiologii Molekularnej jest wyposażona w najnowocześniejszą aparaturę badawczą, umożliwiają pełny zakres badań naukowych z użyciem technologii rekombinowanego DNA.
Pracownia Gastroenterologii Molekularnej
Pracownia jest zlokalizowana na terenie Zakładu Biologii Molekularnej, stanowiąc jednostkę organizacyjną Kliniki Gastroenterologii.
Zadania
Współczesna medycyna wprowadza jedynie elementy diagnostyki molekularnej chorób, prowadzonej najczęściej w skali pojedynczych genów. Poszukiwanie zależności między genotypem i fenotypem chorobowym wymaga natomiast wprowadzenia złożonych, wysoce wydajnych metod analizy obrazowania molekularnego w skali genomu: sekwencjonowania genów (genomika) oraz badania profi li ekspresyjnych genów (transkryptomika i proteomika) i sieci przekazywania sygnałów komórkowych (metabolomika). Molekularne opisywanie fenotypów chorobowych wymaga współdziałania lekarza i biologa, którzy dostarczą danych klinicznych i eksperymentalnych oraz przedstawicieli dyscyplin, operujących narzędziami biologii obliczeniowej. Ich współpraca jest niezbędna w rozwoju genomiki integracyjnej, stanowiącej istotny etap w rozwoju medycyny molekularnej. Tworzenie podstaw rozwoju genomiki integracyjnej jest podstawowym zadaniem prac badawczych naszego zespołu. Dlatego też w Pracowni Gastroenterologii Molekularnej pracują lekarze, biolodzy, biotechnolodzy oraz bioinformatycy, w ścisłej współpracy z genetykami, biofi zykami, biologami systemowymi, matematykami i biostatystykami.
Wymiernym efektem działań na rzecz genomiki integracyjnej jest powierzenie kierownikowi Pracowni roli koordynatora konsorcjum naukowego w ramach projektu badawczego „Badania zaburzeń w szlakach przekazywania informacji komórkowej w patogenezie nowotworów z wykorzystaniem metod genomiki integracyjnej”.
Metody
W badaniach posługujemy się podstawowymi technikami biologii molekularnej (jak izolacja kwasów nukleinowych i białek, rekombinacja DNA, klonowanie molekularne, RT-real-time PCR, genotypowanie metodą dyskryminacji alleli, elektroforeza białek jedno- i dwukierunkowa, znakowanie immunologiczne białek) oraz nanotechnologiami genomiki funkcjonalnej (z użyciem mikromacierzy Affymetrix) i proteomiki (z użyciem analiz w oparciu o spektrometrię mas peptydów). Badania prowadzimy na hodowlach komórkowych oraz w materiale klinicznym (w wycinkach tkankowych i krwi).
Granty
Głównym źródłem fi nansowania naszych badań były i są granty Ministerstwa Nauki; poniżej wymieniono obecnie realizowane projekty. Grant 2P05B-033-29 „Molekularne markery złośliwości guzów podścieliskowych (GIST) żołądka – prospektywne badania wykorzystujące tnącą biopsję igłową pod kontrolą endosonografi i”. Termin rozpoczęcia 2005 rok. Grant zamawiany PBZ-MIN-014/P05/2004 „Wybór modelu doświadczalnego i ocena fosforylacji białek komórkowych z użyciem 2D-elektroforezy i spektrometrii mas. Badanie mechanizmu działania wybranych inhibitorów kinaz na komórkowe funkcje białka K. Genomika czynnościowa i proteomika porównawcza w badaniach wybranych inhibitorow kinaz”. Termin rozpoczęcia 2006 rok. Grant 2P05B-028-30 „Ocena zależności pomiędzy adiponektyną i rezistyną a insulino opornością i zaburzeniami w gospodarce lipidowej u chorych z otyłością prostą”. Termin rozpoczęcia 2006 rok. Grant 2P04A-002-29 „Ludzkie geny kontrolujące metabolizm mitochondrialnego RNA”. Termin rozpoczęcia 2006 rok. Grant 2PO5SA-001-30 „Analiza czynników wirulencji wirusów patogennych Herpesviridae przy wykorzystaniu metodyki bioinformatycznej”. Termin rozpoczęcia 2006 rok. Grant zamawiany Ministerstwa Nauki PBZ-MNiI-2/1/2005 „Badania zaburzeń w szlakach przekazywania informacji komórkowej w patogenezie nowotworów z wykorzystaniem metod genomiki integracyjnej”. Termin rozpoczęcia 2006 rok. Grant 4033/PO1/2007/32 – „Analiza konstytutywnej i indukowanej transkrypcji genu HNRPK”. Termin rozpoczęcia 2007 rok. Grant badawczy rozwojowy Ministerstwa Nauki 0612/R/PO1/2007/03 – „Nowe narzędzia do analizy danych spektrometrii mas w zastosowaniu do diagnostyki medycznej”. Termin rozpoczęcia 2007 rok.
Wybrane publikacje
Reguła J, Rupiński M, Kraszewska E, Polkowski M, Pachlewski J, Orłowska J, Nowacki MP, Butruk E. Colonoscopy in colorectal-cancer screening for detection of advanced neoplasia. N Engl J Med 2006; 355: 1863-72.
Hennig E. Polimorfi zm Helicobacter pylori a prognozowanie skutków zakażenia – nadzieje i rozczarowania. Gastroenterol Pol 2006; 13: 328-33.
Jankowski J, Zagórowicz E. Mesalazine for chemoprevention of colitis-associated colorectal cancer. Eur Gastroenterol Rev 2006; 2: 19-22.
Klimek-Tomczak K, Mikula M, Dzwonek A, Paziewska A, Karczmarski J, Hennig E, Bubnicki JM, Brągoszewski P, Denysenko O, Bomsztyk K, Ostrowski J. Editing of hnRNP K protein mRNA in colorectal adenocarcinoma and surrounding mucosa. Brit J Cancer 2006; 94: 586-92.
Mikula M, Dzwonek A, Karczmarski J, Rubel T, Dadlez M, Wyrwicz L, Bomsztyk K, Ostrowski J. Landscape of the hnRNP K protein-protein interactome. Proteomics 2006; 6: 2395-406.
Ostrowski J, Rubel T, Wyrwicz L, Mikula M, Bielasik A, Butruk E, Reguła J. Three clinical variants of gastroesophageal refl ux disease from two distinct gene expression signatures. J Mol Med 2006; 84: 872-82.
Polkowski M. Endoscopic diagnosis and treatment of upper gastrointestinal tumors. Endoscopy 2006; 38:1070-5.
Reguła J. Zagórowicz E, Butruk E. Implementation of a National Colorectal Cancer Screening Program. Curr Colorectal Cancer Rep 2006; 2: 25-29.
Reguła J, Butruk E, Dekkers CPM, Sybrand Y de Boer, Raps D, Simon L, Terjung A, Thomas KB, Luhmann R, Fischer R. Prevention of NSAID-associated gastrointestinal lesions. A comparison study pantoprazole versus omeprazole. Am J Gastrol 2006; 101: 1747-55.
Kronborg O, Reguła J. Population screening for colorectal cancer. Advantages and drawbacks. Digest Dis 2007; 25: 270-73
Ostrowski J, Klimek-Tomczak K, Wyrwicz LS, Mikula M, Schullery DS, Bomsztyk K. hnRNP K enhances insulininduced expression of mitochondrial UCP2 protein. J Biol Chem 2004; 279: 54599-609 .
Mikula M, Dzwonek A, Hennig EE, Ostrowski J. Increased mitochondrial gene expression during L6 cell myogenesis is accelerated by insulin. Int J Biochem Cell Biol 2005; 37: 1815-28.
Klimek-Tomczak K, Mikula M, Dzwonek A, Paziewska A, Karczmarski J, Hennig E, Bujnicki JM, Bragoszewski P, Denisenko O, Bomsztyk K, Ostrowski J. Editing of hnRNP K protein mRNA in colorectal adenocarcinoma and surrounding mucosa. Br J Cancer 2006; 94: 586-92.
Mikula M, Karczmarski J, Dzwonek A, Rubel T, Hennig E, Dadlez M, Bujnicki JM, Bomsztyk K, Ostrowski J. Casein kinases phosphorylate multiple residues spanning the entire hnRNP K length. Biochim Biophys Acta 2006; 1764: 299- 306.
Mikula M, Dzwonek A, Karczmarski J, Rubel T, Dadlez M, Wyrwicz LS, Bomsztyk K, Ostrowski J. Landscape of the hnRNP K protein-protein interactome. Proteomics 2006; 6: 2395-406.
Dzwonek A, Mikula M, Ostrowski J. The diverse involvement of heterogeneous nuclear ribonucleoprotein K in mitochondrial response to insulin. FEBS Lett 2006; 580: 1839-45.
Ostrowski J, Mikula M, Rubel T, Wyrwicz LS, Bielasie A, Butruk B, Regula J. Three clinical variants of gastroesophageal refl ux disease form two distinct gene expression signatures. J Mol Med 2006; 84: 872-82.
Ostrowski J, Mikula M, Karczmarski J, Rubel T, Wyrwicz LS, Bragoszewski P, Gaj P, Dadlez M, Butruk E, Regula J. Molecular defense mechanisms of Barrett’s metaplasia estimated by an integrative genomics. J Mol Med 2007; 50: 3015-25.
|
