Warszawski Rejestr Nowotworów istnieje od 1963 roku – w przeszłości kierowali nim prof. Helena Gadomska i prof. Zbigniew Wronkowski. W latach 1963-1988 Warszawski Rejestr Nowotworów zajmował się rejestracją kart zgłoszenia nowotworu złośliwego dotyczących mieszkańców m. st. Warszawy i tzw. Wybranych Terenów Wiejskich (region Płocka, Mińska Maz. i Siedlec). W latach 1989-98 jako rejestr regionalny gromadził dane dotyczące epidemiologii nowotworów złośliwych (n.z.) na obszarze całego Regionu Warszawskiego, obejmującego woj. stołeczne warszawskie z m. st. Warszawą oraz woj.: ciechanowskie, ostrołęckie, płockie, radomskie i siedleckie. Od 1999 r. jako rejestr wojewódzki obejmuje swoim działaniem populację zamieszkałą na obszarze woj. mazowieckiego. Warszawski Rejestr Nowotworów jest największym populacyjnym rejestrem nowotworów w Polsce. Swoim działaniem obejmuje populację liczącą ponad 5 mln osób. Rokrocznie rejestruje około 14 000 nowych zgłoszeń n.z., a około 70 000 kart zgłoszenia (pierwszorazowych i kontrolnych) jest całościowo opracowywanych. Rejestracja zgłoszonych zachorowań i zgonów odbywa się w oparciu o kartę zgłoszenia nowotworu złośliwego MZ/N1-a, przy wykorzystaniu komputerowego systemu rejestracji. Format i treść karty MZ/N1-a, ujętej w programie badań statystycznych statystyki publicznej, określa jednocześnie zakres bazy danych gromadzonych i aktualizowanych w Warszawskim Rejestrze Nowotworów. Należy podkreślić, że podstawowym materiałem rejestrowanym w rejestrze są nowotwory złośliwe, a nie chorzy na nowotwór. Ocena epidemiologiczna oparta jest o szereg mierników epidemiologicznych, takich jak: liczby i wskaźniki procentowe zachorowań i zgonów, współczynniki (w przeliczeniu na na 100 000) oraz trendy czasowe zachorowalności i umieralności, stopnie i stadia zaawansowania klinicznego, metody i rodzaj leczenia, wskaźniki przeżyć. Wyszczególnione mierniki są opracowywane odpowiednio według płci, 5-letnich grup wieku, miejsca zamieszkania chorego, umiejscowienia nowotworu, rozpoznania histopatologicznego, itd. Dane o zachorowaniach i zgonach, tzw. follow-up i follow-back, są uzupełniane w oparciu o dokumentację szpitalną i bazę danych Urzędu Wojewódzkiego. Cele główne to: – aktywna rejestracja zachorowań na n.z. i zgonów z powodu tych chorób na Mazowszu (woj. mazowieckie i m. st. Warszawa), – gromadzenie, opracowanie i analiza danych dotyczących epidemiologii n.z. w woj. mazowieckim (zachorowalność, umieralność, przeżycia), dla potrzeb stałego monitorowania sytuacji epidemiologicznej oraz efektywności zwalczania nowotworów. Warszawski Rejestr Nowotworów, jako typowy populacyjny rejestr nowotworów, służy do stałego i systematycznego zbierania danych o występowaniu oraz strukturze zachorowań na n.z. i zgonów z powodu tych chorób według płci, wieku i umiejscowienia nowotworu, na terenie m.st. Warszawy i woj. mazowieckiego. Odgrywa on bardzo ważną rolę w ocenie zagrożenia nowotworami oraz monitorowaniu skuteczności zwalczania nowotworów w populacji woj. mazowieckiego (m.in. w oparciu o ocenę stopni zaawansowania choroby, wskaźników przeżyć, itd.). Dane z Rejestru są pomocne przy planowaniu odpowiednich działań w zakresie zapobiegania, diagnostyki i leczenia nowotworów. Mogą one być wykorzystane w wielu dziedzinach onkologii, poczynając od badań etiologicznych, poprzez pierwotną i wtórną profi laktykę do planowania onkologicznej opieki zdrowotnej.

 

Zadania w zakresie epidemiologii opisowej – zbieranie i opracowanie danych dotyczących epidemiologii n.z. w woj. mazowieckim na podstawie informacji zawartych na kartach zgłoszenia nowotworu. Zadania w zakresie epidemiologii analitycznej: – analiza danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań i zgonów w woj. mazowieckim,– ocena i monitorowanie sytuacji epidemiologicznej w woj. mazowieckim, a zwłaszcza ocena efektywności zwalczania n.z., – opracowywanie danych epidemiologicznych dla potrzeb różnych badań i programów naukowych oraz instytucji. Badanie i monitorowanie przeżyć chorych na nowotwory złośliwe: – prowadzenie badań nad przeżyciami chorych w Warszawie i woj. mazowieckim według różnych czynników określonych na kartach zgłoszenia, w tym m.in. udział w badaniu „EUROCARE” [”Survival of Cancer Patients in Europe: the EUROCARE-Study” (EUROCARE – European Cancer Registry-based Study on Survival and Care of Cancer Patients)] – jest to europejski projekt dotyczący oceny i monitorowania przeżyć chorych na nowotwory złośliwe w oparciu o dane rejestrów populacyjnych, prowadzony w ramach Unii Europejskiej od 1990 r.; obecnie realizowany jest czwarty etap, – monitorowanie wskaźników przeżyć w celu oceny wyleczalności i efektywności leczenia chorych w woj. mazowieckim. Przygotowanie bazy danych dla działań interwencyjnych (wczesne wykrywanie, organizacja walki z rakiem) na obszarze woj. mazowieckiego: – opracowywanie danych do monitorowania zwalczania n.z. oraz planowania rozwoju opieki medycznej w zakresie onkologii w woj. mazowieckim, – monitorowanie populacyjnych programów skryningowych, prowadzonych w różnych placówkach służby zdrowia na obszarze woj. mazowieckiego, – współpraca z poradniami genetycznymi zajmującymi się osobami obciążonymi rodzinnym ryzykiem zachorowania na nowotwór. Inne zadania Rejestru: – udostępnianie danych i analiz z zakresu epidemiologii n.z. w woj. mazowieckim dla potrzeb: Ministerstwa Zdrowia, organów administracji terenowej, placówek i pracowników służby zdrowia, NFZ, GUS, WUS, PZH, – AM oraz innych instytucji zaangażowanych w walkę z rakiem, – współpraca z Krajowym Rejestrem Nowotworów, innymi rejestrami w Polsce i na świecie. – współpraca z Międzynarodową Agencją Badania Raka (IARC – International Agency for Research on Cancer), Międzynarodowym Stowarzyszeniem Rejestrów Nowotworowych (IACR – International Association of Cancer Registries) oraz Europejską Siecią Rejestrów Nowotworów (ENCR – European Network of Cancer Registries), – udział w międzynarodowych programach dotyczących epidemiologii nowotworów na świecie: „Cancer Incidence in Five Continents” (I-IX vol.), GLOBOCAN (IARC, IACR, WHO) i w Europie: EUCAN90: Cancer in the European Union (Electronic Database with Graphic Display), EUROCIM (Europe: Cancer Incidence and Mortality) (ENCR, IARC).

 

Programy badawcze KBN: – „Ocena częstości występowania rodzinnego raka sutka w populacji polskiej”. Zwierko M, Steffen J, Wronkowski Z i wsp. 4 PO5B 109 12. – „Ocena częstości występowania rodzinnego raka płuca u kobiet w Polsce”. Rachtan J, Zemła B, Zwierko M. PBZ-KBN-090/PO5/13. Inne programy krajowe: – Projekt nr 3 Programu Zwalczania Nowotworów Złośliwych u Kobiet w Polsce, pt.: „Program zwalczania raka piersi i raka szyjki macicy u kobiet w latach 1996-2000. – Monitorowanie Narodowego Programu Zdrowia w latach 1996-2005. Cel nr 15. – Program modelowego skryningu raka piersi i szyjki macicy w Polsce, 1999-2000.