Szanowni Państwo| Zakład Markerów Nowotworowych |
 |
 |
 |
Twórcą Zakładu i jego Kierownikiem do roku 1996 był prof. Janusz Szymendera
Działalność kliniczna
Oznaczanie w surowicy krwi standardowych markerów nowotworowych, hormonów płciowych i tarczycy, antygenów i przeciwciał wirusowego zapalenia wątroby, HIV.
Działalność naukowa
W Zakładzie Markerów Nowotworowych prowadzone są od 1975 r. badania nad kliniczną przydatnością oznaczania krążących markerów nowotworowych u chorych na nowotwory złośliwe o różnym umiejscowieniu. Badania oparte były zawsze na reprezentatywnej liczbie chorych, a odpowiedni czas obserwacji pozwalał na określenie ich znaczenia jako czynników prognostycznych. Uzyskane wyniki pozwoliły na opracowanie prawidłowego schematu pobierania krwi, to jest takiego, który eliminuje wyniki fałszywie dodatnie, wynikające z bezpośredniego działania stosowanego leczenia. W realizowanych pracach, oceniano nie tylko zależności pomiędzy stężeniami markerów w surowicy krwi a cechami kliniczno-patologicznymi, charakterystycznymi dla każdego umiejscowienia nowotworu, ale również badano, czy zmiany ich stężeń w czasie monitorowania leczenia sygnalizują wznowę choroby.
Pierwsze doniesienia w renomowanych czasopismach ukazywały się już od 1979 roku (Clin Chemistry,
Oncology, Eur J Cancer, Clin Oncol, Dis Col Rectum, Gyn Oncol, Tumour Biol, Int J Biol Markers). Wykazano możliwość wykorzystania w praktyce klinicznej szeregu markerów nowotworowych. Wskazano na znaczenie: hCG, SP1 i hPL w diagnostyce i monitorowaniu leczenia ciążowej choroby trofoblastycznej, oraz w różnicowaniu tej choroby od ciąży; znaczenie hCG i AFP w nowotworach z komórek rozrodczych jądra i jajnika; PSA w raku gruczołu krokowego; a także CEA i CRP w raku jelita grubego; CA 125 w raku jajnika, SCC w raku szyjki macicy; CA 19.9 w nowotworach złośliwych przewodu pokarmowego i CA 15.3 w raku piersi.
Od 1997 roku rozpoczęto badania nad nową grupą białek – cytokin – odgrywającą istotną rolę w regulacji podstawowych funkcji komórek, takich jak: rozplem, różnicowanie i migracja, jako potencjalnych markerów nowotworowych (Projekt Celowy – KBN i Ministerstwa Zdrowia). Przebadano szerokie spektrum cytokin i ich wolnych receptorów w surowicy krwi chorych na niedrobno komórkowego raka płuca, raka piersi, raka jajnika oraz mięsaki tkanek miękkich i kości, jak i odpowiednio dobranych grupach referencyjnych. Równolegle wykonywane oznaczenia standardowych markerów nowotworowych stanowiły swoisty rodzaj odniesienia. Badania te umożliwiły zidentyfi kowanie dotychczas nieznanych czynników prognostycznych, jakimi okazały się stężenia niektórych cytokin i ich wolnych receptorów. Wykazano, że niezależnymi czynnikami prognostycznymi są u chorych na raka jelita grubego i raka piersi – sTNF RI; na niedrobno komórkowego raka płuca – M-CSF; na raka jajnika – sTNF RII i VEGF; na mięsaki tkanek miękkich – IL-6, IL-8 i na mięsaki kości – sTNF RI i IL-1ra.
Uzyskane wyniki są szczególnie istotne dla chorych na mięsaki tkanek miękkich i kości, ponieważ do tej pory nie ma standardowego markera nowotworowego, który pozwoliłby na monitorowanie leczenia tej grupy chorych. Wyniki badań zostały wykorzystane w licznych pracach doktorskich i habilitacyjnych, zarówno pracowników Centrum Onkologii, jak i z innych ośrodków naukowych. Badania zainicjowane w projekcie celowym KBN zostały zakończone pracami wdrożeniowymi w wielu ośrodkach w Polsce oraz stały się podstawą dalszych badań naukowych.
Obecnie w Zakładzie prowadzone są dwa projekty badawcze fi nansowane przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, dotyczące zastosowania markerów nowotworowych i cytokin u chorych na raka pęcherza (projekt zamawiany nr PBZ-KBN-119/ P05/2005) i gruczołowego raka szyjki macicy (projekt własny nr 2 P05E 082 30). Równolegle, w ramach planu naukowego Centrum Onkologii, prowadzi się badania dotyczące oceny przydatności markerów obrotu kostnego w rozpoznawaniu zmian kostnych i monitorowaniu leczenia chorych z pierwotnymi nowotworami kości i z przerzutami do kości. Do najważniejszych osiągnięć Zakładu Markerów Nowotworowych można zaliczyć: opracowanie radioimmunologicznych metod oznaczania markerów nowotworowych, wprowadzenie nowych markerów do praktyki klinicznej oraz określenie wartości oznaczania cytokin, jako nowych niezależnych czynników prognostycznych.
Wybrane publikacje Kamińska J, Kowalska M, Nowacki MP, Chwaliński MG, Rysińska A, Fuksiewicz M. CRP, TNFá, IL-1ra, IL-6, IL-8 and IL-10 in blood serum of colorectal cancer patients. Pathol Oncol Res 2000; 6: 38-41.
Ruka W, Rutkowski P, Kamińska J, Rysińska A, Steffen J. Alterations of routine blood tests in adult patients with soft tissue sarcomas: relationships to cytokine serum levels and prognostic signifi cance. Ann Oncol 2001; 12: 1423-32.
Rutkowski P, Kamińska J, Kowalska M, Ruka W, Steffen J. Cytokine serum levels in soft tissue sarcoma patients: correlations with clinico-pathological features and prognosis. Int J Cancer 2002; 100: 463-71.
Kamińska J, Nowacki M, Kowalska M, Rysińska A, Chwaliński M, Fuksiewicz M, Michalski W, Chechlińska M. Clinical signifi cance of serum cytokine measurements in untreated colorectal cancer patients: soluble necrosis factor receptor type I – an independent prognostic factor. Tumor Biol 2005; 26: 186-94.
Kamińska J, Kowalska M, Kotowicz B, Fuksiewicz M, Głogowski M, Wójcik E, Chechlińska M, Steffen J. Pretreatment serum levels of cytokines and cytokine receptors in patients with non-small cell lung cancer, and correlations with clinicopathological features and prognosis. Oncology 2006; 70: 115-25.
Rutkowski P, Kamińska J, Kowalska M, Ruka W, Steffen J. Cytokine and cytokine receptor serum levels in adult bone sarcoma patients: correlations with local tumor extent and prognosis. J Surg Oncol 2003; 84: 151-9.
Kamińska J, Kowalska M, Kotowicz B, Fuksiewicz M, Rutkowski P, Ruka W. Evaluation of serum cytokine levels in the follow-up of patients with soft tissue sarcomas. Nowotwory J Oncol 2006; 56: 513-6.
Fuksiewicz M, Kamińska J, Kotowicz B, Kowalska M, Rubach M, Pieńkowski T. Serum cytokine levels and the expression of estrogen and progesterone receptors in breast cancer patients. Clin Chem Lab Med 2006; 44: 1092-7.
Kowalska M, Kamińska J, Fuksiewicz M, Kotowicz B, Siedlecka A, Tajer J, Walewski J. Stężenia sIL-2R_, sTNF RI i sTNF RII w surowicy krwi chorych na chłoniaka Hodgkina. Nowotwory J. Oncol 2007; 57: 261-6.
Kowalska M, Kamińska J, Fuksiewicz M, Kotowicz B, Siedlecka A, Tajer J, Walewski J. Stężenia cytokin prozapalnych i inhibitorowych w surowicy krwi chorych na chłoniaka Hodgkina. Nowotwory J. Oncol 2007; 57: 391-6
Kowalska M, Kamińska J, Fuksiewicz M, Kotowicz B, Siedlecka A, Tajer J, Walewski J. Stężenia VEGF i bFGF w surowicy krwi chorych na chłoniaka Hodgkina. Nowotwory J. Oncol 2007; 57: 409-13.
|
